Zwyrodnienia stawów wydają się popularnymi i wysoce uciążliwymi schorzeniami ? generując ból i ograniczając motorykę, znamiennie obniżają jakość codziennego funkcjonowania pacjenta. Jak rozpoznać zaburzenia stawu oraz czy można zapobiec zmianom, kreującym się w jego obrębie?

Choroba zwyrodnieniowa stawów objawy ułatwiające rozpoznanie

Początkowe symptomy dolegliwości stawowych mogą wydawać się mało reprezentatywne ? wśród nich dominującym okazuje się ból, nazywany mechanicznym. Występuje on zazwyczaj podczas aktywności fizycznej, a zanika w spoczynku. Ponadto charakterystyczne dla niego staje się spore nasilenie przy rozpoczynaniu ruchu. Z tego względu ból ten określany jest również jako startowy. Dodatkowym objawem okazuje się sztywność, która może pojawiać się rano lub po dłuższym bezruchu. Zazwyczaj mija ona po około piętnastu minutach. Staw, w którym rozpoczyna się proces zwyrodnieniowy stopniowo traci pierwotny zakres ruchu, a nierówne powierzchnie stawowe ocierają o siebie, generując specyficzne trzeszczenia (1).

Warto zaznaczyć, że ból generowany w chorobie zwyrodnieniowej stawów może być wynikiem zmian w wielu strukturach okołostawowych. Jest jednak podstawowym objawem klinicznym omawianego schorzenia i wymaga podjęcia specjalistycznej interwencji medycznej (5).

W bardziej zaawansowanej postaci choroby staw staje się niestabilny, tkliwy oraz obrzęknięty, a ból może występować również w spoczynku. Wskutek ograniczenia ruchomości rozpoczyna się proces zaniku mięśni otaczających dany staw. W rezultacie długotrwałej choroby może dojść do całkowitego unieruchomienia stawu (3, 4).

W celu przeprowadzenia rzetelnej i wnikliwej diagnostyki, wdrażane są badania przedmiotowe oraz obrazowe badania specjalistyczne ? rezonans magnetyczny, badania rentgenowskie, ultrasonograficzne oraz scyntygraficzne (3, 4). W badaniach przedmiotowych zauważalne są: rumień, obrzęk, podwyższone ocieplenie skóry oraz zwiększona ilość płynu w jamie stawowej. Objawy te stanowią wynik toczącego się w stawie procesu zapalnego, który jest nieunikniony w zmianach zwyrodnieniowych (5).

Czynniki generujące choroby zwyrodnieniowe stawów

Fundamentalną przyczyną zwyrodnień w obrębie stawów staje się dysproporcja pomiędzy procesami regeneracyjnymi i degeneracyjnymi struktur chrząstki stawowej. Istnieją również określone czynniki ryzyka, zwiększające ewentualność wystąpienia zmian zwyrodnieniowych. Wśród nich wymienia się głównie wiek i płeć, masę ciała, przebyte urazy oraz podejmowaną aktywność sportową i obciążenia genetyczne (2).

Zwyrodnienie stawu może więc mieć podłoże wtórne lub pierwotne, w zależności od generującego je czynnika ? uznaje się, że postać pierwotna nie posiada ustalonej przyczyny, jednak najpewniej wynika z uwarunkowań genetycznych (1, 5). Postać wtórna stanowi rezultat zadziałania konkretnego czynnika przyczynowego, a jej etiologia okazuje się sprecyzowana. Może być skutkiem urazu, zakażenia, wrodzonych lub rozwojowych anomalii fizycznych, innych chorób stawowych lub ogólnoustrojowych, przewlekłych stanów zapalnych oraz różnych czynników. Na pojawienie się choroby zwyrodnieniowej stawów mają również wpływ aspekty metaboliczne i hormonalne (1,5).

Wobec powyższych informacji, można uznać, że generowane przez zwyrodnienie stawów objawy powinny skłaniać do konsultacji specjalistycznej, w przebiegu której ustalone zostanie rozpoznanie schorzenia oraz wdrożone będą środki lecznicze, mające na celu ograniczenie rozwoju choroby i zniwelowanie dokuczliwych symptomów. Należy podkreślić, że na niektóre czynniki, zwiększające potencjalną możliwość wystąpienia zwyrodnień, można wpłynąć ? z pewnością możliwa staje się redukcja nadmiernej masy ciała, podniesienie kondycji mięśni okołostawowych, wdrożenie zmian w zawodowym i prywatnym trybie życia trybie oraz podjęcie rehabilitacji (1). Unikanie przeciążeń oraz dbałość o stan stawów sprzyja zachowaniu zdrowia i kondycji na dłuższy czas, obniżając tym samym ryzyko powstawania zwyrodnień, których skutkiem staje się nie tylko uciążliwy ból, lecz także znaczne ograniczenie możliwości motorycznych pacjenta.

Przypisy:

  1. Guła z, korkosz m. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Http://reumatologia.mp.pl/choroby/65000,choroba-zwyrodnieniowa-stawow data dostępu: 28.03.2017.
  2. Chojnacki m, kwapisz a, synder m. Et.al osteoartroza: etiologia, czynniki ryzyka, mechanizmy molekularne. Postępy higieny i medycyny doświadczalnej 2014; 68:640-652.
  3. Jędrzejczyk m, ciebiada m, stefańczyk m. Współczesna diagnostyka obrazowa choroby zwyrodnieniowej stawów. Geriatria 2011; 5:155-161.
  4. Klimiuk p, kuryliszyn-moskal a. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Reumatologia 2012; 50(2):162?165
  5. Zimmerman-górska i. Choroba zwyrodnieniowa stawów ? nowe spojrzenie? Polskie archiwum medycyny wewnętrznej 2008;118:1-4