W profilaktyce, diagnostyce oraz działaniach terapeutycznych zaburzeń kostnych, zwłaszcza osteoporozy kluczową rolę odgrywa weryfikacja stanu kości, ich kondycji oraz ewentualnie zaistniałych patologii. Badanie gęstości kości, nazywane densytometrią okazuje się fundamentalnym, lecz nie jedynym działaniem, podejmowanym wobec pacjentów chorujących na osteoporozę lub znajdujących się w grupie ryzyka. Na czym polega diagnostyka kondycji kości i kto powinien z niej skorzystać?

Jak przebiega badanie na gęstość kości?

Celem densytometrii jest ocena gęstości mineralnej kości, która umożliwia określenie ryzyka wystąpienia złamań, ułatwia podjęcie decyzji o wdrożeniu leczenia, jak również weryfikuje skuteczność zaordynowanej uprzednio terapii. Badanie to wykorzystuje specjalistyczny aparat rentgenowski, dzięki któremu procedura diagnostyczna odbywa się w bezbolesny i nieinwazyjny sposób ? pacjent, w zależności od badanego odcinka ciała przyjmuje pozycję leżącą lub siedzącą, a całość badania jednej lokalizacji nie zajmuje dłużej niż trzy minuty. Osoba poddawana densytometrii zobowiązana jest pozostać w nieruchomej pozycji przez krótki czas, co umożliwia otrzymanie czytelnych i wiarygodnych wyników badania (1, 3).

Dla kogo densytometria jest wskazana?

Wspomniane badanie okazuje się wysoce pomocne w kilku przypadkach. Należy jednak pamiętać, że w diagnostyce osteoporozy zasadne staje się holistyczne spojrzenie na każdy przypadek i indywidualne traktowanie każdego pacjenta. Z uwagi na podobne zalecenie, densytometria nie może stanowić wyłącznej podstawy do zdiagnozowania osteoporozy ? powinna być uzupełniona o rzetelny wywiad z pacjentem oraz weryfikowana w zestawieniu z całościowym obrazem klinicznym konkretnego przypadku (2).

W rekomendowanej grupie pacjentów, wobec których warto zaordynować badanie na gęstość kości znajdują się (1, 2, 3):

  • kobiety powyżej 65. roku życia lub po menopauzie, z towarzyszącymi czynnikami ryzyka,
  • mężczyźni powyżej 70. roku życia,
  • osoby, dla których charakterystyczne są określone czynniki ryzyka złamań kości, w tym farmakoterapia obniżająca gęstość kości, jak również występujące uprzednio i powtarzające się złamania o charakterze osteoporotycznym,
  • pacjenci, u których zdiagnozowano osteoporozę i wdrożono postępowanie terapeutyczne ? badanie wykonuje się w celu weryfikacji skuteczności danej terapii,
  • pacjenci bez postawionej diagnozy, jednak z podejrzeniem zaburzeń o charakterze osteoporotycznym.

Pozostałe testy kliniczne w badaniu kości stawów i mięśni

Z uwagi na konieczność otrzymania rzetelnego obrazu klinicznego danego pacjenta, niejednokrotnie niezbędne staje się wdrożenie dodatkowych metod diagnostycznych. W celu zweryfikowania, czy w danym przypadku powstał ewentualny stan zapalny kości pacjent poddawany jest badaniu, nazywanym scyntygrafią. Wymaga ono dożylnego podania radioznacznika, którego gromadzenie określa przepływ krwi w stawach oraz uwidacznia metaboliczną aktywność kości. Dzięki temu możliwe jest wykrycie ewentualnych patologii szkieletu, jak również wspomnianych stanów zapalnych w kościach, stawach oraz mięśniach (4).

Wobec powyższych informacji można uznać, że ocena kondycji kości wymaga gruntownej analizy ich gęstości mineralnej, aktywności metabolicznej oraz weryfikacji ewentualnych patologii i zaburzeń uwidaczniających się w wynikach badań rentgenowskich oraz radiologicznych. Zdecydowanie warto podjąć wymienione powyżej środki diagnostyczne w celu otrzymania rzetelnego obrazu klinicznego danego pacjenta. Istota optymalizacji diagnostyki okazuje się wysoka, zwłaszcza u pacjentów z wymienionych grup ryzyka ? warto pamiętać, że szybka i trafna diagnoza otwiera możliwości zaprojektowania optymalnej terapii oraz wdrożenia środków, niezbędnych do zatrzymania ewentualnych zwyrodnień oraz zachowania pożądanego stanu kości i stawów pacjenta. Podjęcie kroków terapeutycznych, profilaktycznych oraz zapobiegawczych wydaje się oczywiste i nieodzowne do utrzymania optymalnego poziomu jakości codziennego funkcjonowania osoby diagnozowanej (1, 2, 3, 4).

Przypisy:

1. Szafrański T, Kostyk T, Leszczyński P. Interpretacja badań densytometrycznych i morfometrycznych metod DXA. Przegląd Menopauzalny. 2012; 5: 392-395

2. Leszczyński P, Bolanowski M. Nowe rekomendacje ISCD dotyczące wykonywania i interpretacji badań densytometrycznych metodą DXA. Endokrynologia Polska. 2004;6(55):744-748

3. Guła Z, Korkosz M. Densytometria.  Data dostępu: http://reumatologia.mp.pl/badania/64580,densytometria Data dostępu: 23.02.2017

4. Bujakowska O, Giżewska ? Krasowka A, Bachta A, et al. Scyntygrafia kości w diagnostyce reumatoidalnego zapalenia stawów. Reumatologia. 2010;48(2):94?97