Rozpoznanie osteoporozy wymaga wdrożenia specjalistycznych badań diagnostycznych, które zlecane zostają w oparciu o zgłaszane przez pacjenta objawy. Z uwagi na istotę wcześnie podjętych działań terapeutycznych, warto poznać podstawowe symptomy schorzeń osteoporotycznych – dzięki szybko wygenerowanej diagnozie pacjent zyskuje bowiem szansę na podtrzymanie korzystnej kondycji swoich kości. Jakie są najczęstsze objawy osteoporozy oraz które symptomy powinny wzbudzić niepokój?

Osteoporoza objawy specyficzne

Osteoporoza jest schorzeniem dotykającym układ kostny i przyczyniającym się do zwiększonej łamliwości kości. Charakterystyczne dla tej dolegliwości jest zmniejszenie masy kostnej oraz zaburzenie struktury kości. Należy zaznaczyć, że przebieg choroby w jej początkowym stadium może nie wywoływać objawów, co oznacza że osteoporoza rozpoczyna się niezauważona – bezobjawowo następuje więc destrukcyjny proces w kości, który często zostaje dostrzeżony dopiero po tak zwanym załamaniu osteoporotycznym. Podobny rodzaj urazu cechuje się specyficzną dysproporcją pomiędzy zakresem uszkodzenia kości a siłą upadku czy uderzenia (1).

Uznaje się, że wspomniane złamania stanowią najpoważniejsze następstwo osteoporozy i są zazwyczaj jej pierwszym zwiastunem. Warto pamiętać, że złamania te wiążą się z ryzykiem wystąpienia powikłań, które zwiększają współczynnik śmiertelności w grupie pacjentów. Co więcej, złamania w obrębie kręgosłupa mogą przebiegać bezobjawowo, nie generując dolegliwości bólowych – wnikliwa obserwacja okazuje się więc niezbędna (2).

Osteoporoza objawy bólowe ułatwiające diagnostykę

Jak wspomniano powyżej, w odniesieniu do schorzenia jakim jest osteoporoza objawy mogą pojawić się w późniejszym stadium choroby. Wyjątkowo często pierwszym ze zgłaszanych symptomów jest ostry ból, będący wynikiem złamania kości. Podobne rozpoznanie staje się fundamentem dalszych działań diagnostycznych, zmierzających do weryfikacji źródła złamania. Konieczne staje się przeprowadzenie rzetelnego wywiadu z pacjentem, jak również badanie na osteoporozę, nazywane densytometrią. Działania diagnostyczne zmierzają do ustalenia pełnego obrazu klinicznego konkretnego przypadku – w oparciu o uzyskane wyniki projektowane są dalsze działania terapeutyczne i profilaktyczne (3).

Osteoporoza badania szczegółowe

Densytometria stanowi podstawę w diagnozowaniu osteoporozy – badanie gęstości kości uwidacznia jej strukturę wewnętrzną oraz umożliwia określenie masy kostnej. Z uwagi na niską objawowość osteoporozy, badanie to zalecane jest osobom znajdującym się w grupie ryzyka. Wśród nich są pacjenci w starszym wieku, osoby przyjmujące leki obniżające gęstość kości, jak również osoby doświadczające złamań nisko energetycznych (1).

Wywiad z pacjentem okazuje się kluczowy w określeniu ryzyka wystąpienia u niego osteoporozy. Uwzględnia pytania o praktykowaną dietę, ewentualne dolegliwości bólowe oraz ich charakterystykę, jak również dolegliwości kostne występujące w rodzinie (3). Szczególnie istotne wydają się pytania o codzienną podaż wapnia oraz witaminy d, która niejednokrotnie u pacjentów z osteoporozą jest niższa niż zalecana (2).

Przed wystąpieniem złamania osteoporotycznego pacjenci nie zgłaszają specyficznych objawów. Warto jednak pamiętać, że nisko energetyczne złamania mogą również przebiegać bez bólu i być niezauważalne. W związku z tym niezbędna staje się profilaktyczna diagnostyka w postaci wspomnianej densytometrii, jak również uważna obserwacja pacjentów z grup ryzyka. Badanie przedmiotowe, zmierzające do weryfikacji ewentualnych złamań polega na wnikliwej obserwacji sylwetki pacjenta. Objawy niepokojące to między innymi (3):

  • Zgarbiona sylwetka
  • Bolesność pleców
  • Osłabienie mięśni pośladkowych i brzucha
  • Uwypuklenie brzucha
  • Ograniczenia w zasięgu ruchu
  • Charakterystyczne ułożenie fałdów skórnych w newralgicznych lokalizacjach ciała

Niska objawowość osteoporozy w jej początkowym stadium sprzyja postępowaniu choroby – w związku z tym ważne okazują się badania profilaktyczne, wdrażane u osób z grup ryzyka. Dzięki nim możliwe staje się wczesne wykrycie zmian osteoporotycznych i podjęcie działań zapobiegawczych oraz leczniczych.

Przypisy:

1. Tkaczuk-włach j, sobstyl m, jakiel g. Osteoporoza ? obraz kliniczny, czynniki ryzyka i diagnostyka. Przegląd menopazualny. 2010;2:113-117

2. Rabijewski m, papierska l, kozakowski j, et al. Osteoporoza u mężczyzn – przyczyny, zapobieganie i leczenie. Gerontologia polska. 2007;15(3):54-60

3. Marcinkowska-suchowierska e, czerwiński e, badurski j, et al. Osteoporoza ? diagnostyka i terapia u osób starszych. Postępy nauk medycznych. 2011; 4(5):410-423