Zdrowe stawy stanowią fundamentalny czynnik korzystnego samopoczucia, jak również optymalnego funkcjonowania i wykonywania codziennych obowiązków. Dbałość o ich stan okazuje się więc zasadna, gdyż procentuje na przyszłość, niwelując ryzyko zwyrodnień oraz ewentualnych chorób o podłożu reumatoidalnym. Warto zatem zastanowić się, jak zapobiegać zwyrodnieniom stawów, ograniczając ryzyko wystąpienia zaburzeń w ich obrębie oraz jakie czynniki korzystnie wpłyną na ich stan?

Jak wcześnie rozpoznać schorzenia stawów?

Reumatyzm stanowi wysoce popularne schorzenie, które niejednokrotnie odnoszone jest do rozmaitych dolegliwości. Warto bowiem podkreślić, że określenie reumatyzm nie oznacza konkretnej jednostki chorobowej ? okazuje się, że zawarte w nim schorzenia dotyczą zarówno stanów zapalnych oraz zwyrodnieniowych dotykających staw, jak również otaczających go tkanek miękkich (2). Jednym z powszechnie znanych schorzeń dotykających stawy jest reumatoidalne zapalenie stawów, w przebiegu którego powstają procesy zapalne, stopniowo poszerzające swój zasięg ? rozpoczynając od błony maziowej, kończąc na obszarze całego stawu (1).

Rozpoznanie zapalenia stawów o podłożu reumatoidalnym opiera się na weryfikacji specyficznych objawów. Charakterystyczny okazuje się symetryczny ból oraz obrzęk pojawiający się w okolicach stawów nadgarstków, stóp i rąk, jak również kolan i barków. Dodatkowo wyjątkowo diagnostyczna jest sztywność nasilająca się o poranku ? zwykle trwa ona ponad godzinę i cechuje się rozmaitym stopniem eskalacji (1).

Zwyrodnieniowe zapalenie stawów to kolejna dolegliwość, zawierająca się w określeniu chorób reumatycznych ? może ona wynikać z nieprawidłowej budowy anatomicznej chrząstki stawowej lub stać się wynikiem nadmiernego przeciążenia stawów. Uszkodzenie chrząstki, która pełni kluczową funkcję amortyzującą w stawie generuje powstawanie stanów zapalnych oraz bólu (3).

Zdrowe kości i stawy niezbędnik ? jak zapobiegać dolegliwościom reumatycznym?

Zapobieganie reumatyzmowi wiąże się często z wdrażaniem odpowiedniej diety oraz podejmowaniem czynności rekreacyjnych i angażowaniem w aktywność fizyczną, zoptymalizowaną do konkretnego przypadku, możliwości oraz potrzeb pacjenta (1, 2, 3, 4).

Ćwiczenia rekreacyjne, dedykowane osobom cierpiącym na choroby reumatyczne skupiają się na codziennej aktywności, uwzględniającej indywidualne warunki fizyczne danego pacjenta. Wśród polecanych aktywności warto wymienić spacer, jazdę na rowerze oraz pływanie. Należy jednak pamiętać, że poszczególne jednostki chorobowe przyczyniają się do specyficznych ograniczeń w możliwych do praktykowania aktywnościach fizycznych ? przykładowo, zdrowe stawy kolanowe okazują się niezbędne do długo trwających spacerów czy jazdy na rowerze. Z tego względu każde przedsięwzięcie rekreacyjne warto skonsultować z lekarzem prowadzącym (4).

W odniesieniu do rozległego schorzenia, jakim jest reumatyzm dieta okazuje się fundamentem profilaktyki oraz poprawy stanu stawów i kości (1). Jeśli przyczyną bólu i zaburzeń stawowych jest ich przeciążenie wynikające z nadwagi, pacjent zobligowany zostaje do przestrzegania zaleceń dietetycznych, mających na celu zmniejszenie masy jego ciała. Ponadto ważne staje się dostarczanie organizmowi produktów, wzmacniających siłę mięśni, czyli bogatych w magnez, potas i żelazo oraz białko (3). Warto pamiętać o zbawiennym wpływie kwasów omega-3 na stan stawów ? jego zawartość w codziennej diecie wpływa na zmniejszenie obrzęku oraz bólów stawowych, jak również ogranicza specyficzną sztywność poranną, znacznie obniżającą komfort codziennego funkcjonowania pacjenta (1).

Zdrowe stawy co jeść?

 Z uwagi na korzyści płynące z wysokiej podaży kwasów omega-3 w profilaktyce zaburzeń reumatoidalnych, zalecana dla pacjentów okazuje się dieta, nazywana śródziemnomorską. Cechuje się ona sporą zawartością produktów pochodzenia roślinnego, które stają się źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych. Duża ilość błonnika pokarmowego oraz antyoksydantów sprzyjają poprawie jakości życia pacjentów, którzy cechują się rozmaitymi dolegliwościami reumatycznymi (1).

Przypisy:

1. Tatara t, snakowska p. Rola diety w reumatoidalnym zapaleniu stawów ? przegląd systematyczny badań. Medycyna rodzinna. 2015;2(18):70-78

2. Rosławski a. Rekreacja fizyczna w chorobach reumatycznych.  Dostęp online: http://reumatologia.mp.pl/rehabilitacja/64660,rekreacja-fizyczna-w-chorobach-reumatycznych data dostępu: 23.02.2017

3. Zimmermann-górska i. Choroba zwyrodnieniowa stawów – wskazówki żywieniowe. Dostęp online:  http://reumatologia.mp.pl/lista/76380,choroba-zwyrodnieniowa-stawow-wskazowki-zywieniowe data dostępu: 23.02.2017

4. Rosławski a. Wybrane formy zajęć rekreacyjnych dla osób z chorobami reumatycznymi. Dostęp online: http://reumatologia.mp.pl/rehabilitacja/64664,wybrane-formy-zajec-rekreacyjnych-dla-osob-z-chorobami-reumatycznymi data dostępu: 23.02.2017